آرمان‏گرا

کتاب الله عزوجل على ربعة إشیاء: على العبارة و الاشارة و اللطائف و الحقائق. فالعبارة للعوام و الاشارة للخواص و اللطائف للإولیاء و الحقائق للإنبیاء^۱.

یکی از اعمالی که در ماه رمضان انجام می‏دهیم؛ خواندن قران است. شکی نداریم که کار پسندیده و با اجری است. منتهی بیشتر ما زبان عربی را متوجه نمی‏شویم. در حقیقت خیلی از عرب زبان‏ها هم توانایی نه تنها فهم که حتی روخوانی قران را هم ندارند، ما که جای خود داریم.

خیلی از ما، فقط متن قران را روخوانی می‏کنیم و توجه درخوری را به معانی آیات نمی‏کنیم. خیلی‏ها اقدام به حفظ و خواندن با نوای زیبا می‏کنند، و بعضی‏ها هم کارهای فوق‏العاده مثل نوشتن قران‏های با دست‏خط خیلی بزرگ و خیلی کوچک و با جوهر طلا و این‏ها می‏کنند، که خوب البته تاکید می‏کنم که ثواب همه‏ی این‏ها در نزد خدا محفوظ است، ولیکن به نظرم اصل؛ چیز دیگری‏است…

طبق حدیث بالا معارف قرانی چهار مرتیه دارد؛ عبارت، اشاره، لطائف، و حقائق، و چهار مخاطب کلی؛ عوام، خواص، اولیاء، و انبیاء.

1. فردی مثل من حتی از فهم ظاهر عبارات قران هم عاجز است. ما اگر بتوانیم دقیق‏ترین ترجمه را هم بخوانیم تازه می‏شویم جزو گروه اول که عوام باشند، “فالعبارة للعوام”. 
2. اگر شروع به تأمل و تفکر کنیم و طالب معارف آن باشیم مثل طلاب و روحانیون، آن وقت برخی اشارات را هم متوجه خواهیم شد، “والاشارة للخواص”.
3. اگر سال‏ها عمرمان را صرف قران و تهذیب نفس کنیم می‏شویم اولیاءالله، “و اللطائف للإولیاء“، افرادی مثل امام خمینی، علامه طباطبائی، آیت‏الله جوادی‏آملی.
4. اما در نهایت هم کلید رمز حقایق قران در نزد پیامبر و اهل‏بیت محفوظ است، “والحقائق للإنبیاء”، چرا که تنها آنانند که به “مقام مکنون” راه دارند. از همین باب هم هست که احادیث و روایات ائمه معصومین جایگاه ویژه‏ای دارد.

در کنار ضعف شناخت زبانی، عوامل مهم‏تر دیگری از قبیل گناه و تبهکاری، الحاد و تقلید باطل از دیگران هم هست که باعث عدم توفیق بهره‏گیری همگان از قران می‏شود و قفل قلب انسان  می شود و از تدبیر در معرفت و اسرار قران باز می‏دارد: “آیا به آیات قرآن نمى‏اندیشند یا بر دل‏هایشان قفل‏هایى نهاده شده است^۲”.

“ای مردم! اندرزی از سوی پروردگارتان برای شما آمده، و درمان آنچه در سینه‏هاست، و هدایت و رحمت برای مؤ منان^۳”. گرچه قران برای هدایت همگان است، ولی انسان‏های پارسا و بیداردل از آن بیم‏ناک می‏شوند، از این روست که در کنار “انما إنت منذر من یخشیها^۴” سخن از “و تنذر به قوما لدا^۵” و جهانى بودن اصل انذار دارد؛ زیرا قرآن به عنوان “للعالمین نذیرا^۶”  نازل شد و کسانى که از انذار بهره مى برند بیدار دلان خدا ترسند و کسانى که از آن پند نمى گیرند و به سوء عاقبت گرفتار و مشمول وعیدهاى الهى مى شوند افراد لدود و لجوجند و مطالب فوق از آیاتى که به نمونه هاى آنها اشاره شد استفاده مى شود^۷.

ان ‏شاء الله بتوانیم با خودسازی و اعمال نیک، توفیق تامل در قرانی که شفای دردهای روحی و عامل هدایت و رحمت مومنان است، را داشته باشیم.

پارسا باشید…

سید علی سنائی

(همیشه می توانید پست های جدیدم را به صورت خودکار از طریق آر.اس.اس. از این لینک دریافت کنید.)

مأخذها:

۱/  مجلسی، محمدباقر، قرن ۱۱ ه.ق.، بحارالانوار، جلد ۷۵، صفحه ۲۷۸/
۲/ قران کریم، سوره محمد، آیه ۲۴، “إفلا یتدبرون القران إم على قلوب إقفالها”، ترجمه  محمدمهدی فولادوند.
۳/ قران کریم، سوره یونس، آیه ۵۷، “یا إیها الناس قد جاءتکم موعظة من ربکم و شفاء لما فى الصدور و هدى و رحمة للمؤمنین”، ترجمه ناصر مکارم شیرازی.
۴/ قران کریم، سوره نازعات، آیه ۴۵/ (“تو فقط کسى را که از آن مى‏ترسد هشدار مى‏دهى”، ترجمه محمدمهدی فولادوند.)
۵/ قران کریم، سوره مریم، آیه ۹۷، “فإِنما یسرناه بلسانک لتبشر به المتقین وتنذر به قوما لدا”. (“در حقیقت ما این [قرآن] را بر زبان تو آسان ساختیم تا پرهیزگاران را بدان نوید و مردم ستیزه‏جو را بدان بیم دهى”، ترجمه محمدمهدی فولادوند.)
۶/ قران کریم، سوره فرقان، آیه ۱، “تبارک الذی نزل الفرقان على عبده لیکون للعالمین نذیرا”. (“بزرگ [و خجسته] است کسى که بر بنده خود فرقان [=کتاب جداسازنده حق از باطل] را نازل فرمود تا براى جهانیان هشداردهنده‏اى باشد”.)
۷/ جوادی‏آملی، عبدالله، ۱۳۸۴، تسنیم، جلد ۱، صفحه ۳۸، چاپ ۵/ قم: اسراء.